Aangeraakt met Ineke Clement

Aangeraakt met Ineke Clement - zondag 13 mei 2018, 13:00 uur.

Aflevering: Meimaand - Mariamaand.

De bekendste vrouwennaam in de Bijbel is 'Maria', maar daarmee zijn er nog niet. Over welke Maria hebben we het dan, want er komen meerdere Maria's voor in de Bijbel, er stonden er alleen al drie onder het Kruis. Vandaag gaat het over Maria, de moeder van Jezus. De naam van Maria is onlosmakelijk verbonden met de Rooms Katholieke Kerk en de meimaand is in die traditie dan ook de Mariamaand. Daarnaast is Maria de meest afgebeelde vrouw in de kunst: van zoete madonna tot wijze vorstin en als oermoeder wordt zij verbeeld. En wie aan een willekeurige Nederlander vraagt waar hij de naam van Maria van kent dan is de kans groot dat het antwoord is: Ave Maria. Immers, veel componisten hebben het op muziek gezet en de versie van Franz Schubert staat zelfs op de eerste plaats van de lijst met muzikale nummers die op begrafenissen wordt gedraaid.
Dit 'Ave Maria' komt uit de Bijbel waar Maria een voorname plaats inneemt bijvoorbeeld door haar beroemde lied, het loflied van Maria. Dat heet naar de eerste woorden: 'Magnificat', dat is gróót maken: "Mijn ziel maakt groot de Heer". Ze zingt het na de ontmoeting met haar oudere nicht Elisabeth die ook al op een onmogelijke manier zwanger is. Elisabeth groet haar dan met de woorden: "Avé Maria" ("Wees gegroet, Maria"). In de Katholieke traditie is dat tot een 'weesgegroetje' geworden. Als antwoord op de zusterlijke groet van Elisabeth barst Maria uit in dat 'Magnificat'. In het eerste deel toont zij haar blijdschap over de zwangerschap die haar overkomen is en kondigt zij Gods barmhartigheid aan. Over zwangerschap gesproken: treffend is dat in het Hebreeuws het woord 'barmhartigheid' verwant is met 'baarmoeder': zo diep gaat Gods bewogenheid met mensen.
Na de aankondiging van Gods barmhartigheid, zet Maria in de volgende regels de wereld op zijn kop. In tegenstelling tot de neergeslagen blik die we op veel kunstwerken zien, kijkt zij hier fier de wereld in en zingt zij dat Gods barmhartigheid ongelofelijk radicaal is in wat het uitwerkt! Machtigen worden van de troon gestoten en eenvoudigen verhoogd. Hongerigen worden voorzien van goederen en rijken worden zonder iets weggestuurd. Maria lijkt hier op haar oudtestamentische voormoeder Mirjam, want Maria en Mirjam, het is dezelfde naam; Mirjam, die al eerder een lied van bevrijding zong, zo horen we in het boek Exodus. Maria als troosteres van de bedroefden, maar ook Maria, de profetes, de rebelse meid.
In de evangelies lezen we hoe Maria aan het eind van het leven van Jezus onder het kruis staat en niets kan doen. De oude Simeon had het al gezegd: er zal een zwaard door uw ziel gaan. Talloze kunstenaars hebben in vroeger eeuwen geprobeerd het verdriet van Maria te verbeelden. Ze maakten zogenaamde Piëta's. De beroemdste staat in de Sint-Pieter in Rome. Een meer dan levensgroot beeld van een treurende Maria met op haar schoot een dode Jezus. Niet alleen in de beeldende kunst, ook in de muziek is de lijdende moeder van Jezus een dankbaar onderwerp. Het 'Stabat Mater dolorosa' is een middeleeuwse tekst over Maria die bij het kruis staat, genoemd naar de eerste woorden: "Stond de Moeder, diep bewogen". Ook op die tekst hebben verschillende componisten er muziek bij gemaakt. Naast persoonlijke verhalen zullen zowel van het 'Ave Maria' als het 'Magnificat' en het 'Stabat Mater' in de uitzending, door de figuur van Maria geïnspireerde composities te horen zijn.

Algemene programma informatie:

Wilt u reageren op dit programma? Stuur een e-mail naar: aangeraakt@radiobloemendaal.nl.

Een pastoraal programma gemaakt door Ineke Clement met verhalen afgewisseld door muziek. Ieder programma gaat uit van een ander thema.

Ineke Clement (1948) begint haar werkzame leven als verpleegkundige. Door haar betrokkenheid bij de Basisbeweging Nederland kiest ze voor de theologische studie waarin ze in 1989 haar doctoraal doet aan de Katholieke Universiteit Utrecht. Na haar kerkelijke opleiding in Leiden wordt ze fulltime predikant in Drenthe en later geestelijk verzorger in de psychiatrie, in Poortugaal en Hellevoetsluis. De laatste jaren staan in het teken van het ouderenwerk en vorig jaar neemt Ineke op 69-jarige leeftijd afscheid. Daardoor komt er tijd vrij om voor Radio Bloemendaal een pastoraal programma te gaan maken. Daarin wil Ineke haar ervaringen als pastor, bijbelverhalen, en literatuur combineren met muziek en daartussen een verbinding maken om mensen op die manier te raken. De liefde voor de klassieke muziek heeft ze van huis uit meegekregen, zelf heeft ze haar hele leven gezongen en is lid van het Haarlems Bach Ensemble.

Terug naar het overzicht…