Hemelse Modder met Sytze de Vries

Hemelse Modder met Sytze de Vries - zondag 15 april 2018, 16:00 uur.

Presentator Sytze de Vries ontvangt vandaag Ciska Stark, universitair docent liturgie en homiletiek ("preekkunde") aan de Protestantse Theologische Universiteit in Amsterdam.
Stark (1963) werd geboren op Texel, het Waddeneiland waar haar ouders elkaar tijdens en door toedoen van de tweede wereldoorlog hadden leren kennen. Ze heeft wel eens provocerend gezegd: "Zonder de oorlog zou ik er niet geweest zijn". Stark studeerde naast theologie vrouwenstudies en was van 1990 -1995 predikant van de PKN in Lexmond. Ze promoveerde in 2005 aan de Theologische Faculteit van de VU met: ‘Proeven van de preek’. Een praktisch-theologisch onderzoek naar de preek als Woord van God. Daarna was ze enige tijd rector van het Doopsgezind Seminarium in Amsterdam. Vanaf 2011 is ze coördinator Joint Bachelor VU-PTHU, samen met haar docentschap Homiletiek. In haar vrije tijd is Stark een zeer verdienstelijk schaatser. Zo haalde ze onlangs een zilveren medaille bij de Nederlandse Kampioenschappen Masters voor vrouwen van 55+ en reed ze in maart in Stadion Thialf een wereldrecord op de 10 kilometer vrouwen 55+ tijdens de internationale Long Distance Races in Heerenveen.
Stark deed meerdere onderzoeken naar de status en de praktijk van het preken binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Zelf was ze ook ooit dorpsdominee, en nog steeds bestijgt ze geregeld de kansel. In het verleden merkte ze dat dominees als door een wesp gestoken kunnen reageren als iemand kritiek uit op hun preekpraktijk. “Ze doen óntzettend hun best op een goede preek. Ze leggen er echt iets van hun hart en ziel in. Dat maakt hen kwetsbaar. Desondanks zien ze dat de kerk er meestal niet voller van wordt. Predikanten delen in de neergang van de kerk als instituut. Daar voelen ze zich verantwoordelijk voor. En als er kritiek komt, denken ze: verdorie, dan ligt het zeker aan mij. Dan hebben ze vaak het gevoel dat ze afgerekend worden op normen waaraan ze niet kunnen voldoen: namelijk iedere week weer even origineel, even diepgaand en even persoonlijk preken. Dat lukt niet. "Homiletiek (preekkunde) is het onderdeel van het predikantschap waar Stark zich haar hele werkzame leven in heeft verdiept.
"Dat vak wordt steeds spannender. We leven in een samenleving met twee parallelle bewegingen. Enerzijds een multimediale cultuur met internet en sociale media, waarin woord, beeld en geluid samen een nieuwe werkelijkheid creëren. Daar moet een voorganger zich bewust van zijn en mee om kunnen gaan. Anderzijds is er een beweging van verstilling, mystiek en nadruk op de eigenheid van de liturgie. In beide bewegingen kan de meditatie en het gesproken woord nog steeds een bijzondere kracht hebben om mensen van Godswege te raken. Wij leren de studenten om voor te gaan in allerlei soorten vieringen, met als basis de zondagse kerkdienst. Om te kunnen preken moet je niet alleen weten wat preken is, maar ook hoe het is om in de kerk te zitten. De preek is een vrije actualisering van het Schriftwoord. De predikant preekt in relatie tot tijd en tijdgeest, tot “de onderstromen van de cultuur”, aldus Ciska Stark.
Om dominees bij de voorbereiding van hun preek een helpende hand te bieden, schreef Stark vorig jaar, samen met theoloog Bert de Leede, een handboek. ‘Ontvouwen’, heet het. Ondertitel: ‘Protestantse prediking in praktijk’.
De functie van de preek is totaal anders dan enkele decennia geleden, merkt Stark op. “Vroeger had de preek een hoog informatief gehalte. Maar daar komen mensen niet meer voor naar de kerk. Informatie wordt de hele dag al over ze uitgestort. Mensen willen geraakt worden. Ze zoeken inspiratie. Ze willen juist in het geloof hun weg leren vinden in die informatiestroom, of, zoals het in het bijbelboek Filippenzen staat, onderscheid leren maken waar het op aan komt. Vandaag in huis en morgen op het werk.”

Klik hier voor de muziekkeuze van Ciska Stark.

Algemene programma informatie:

Wilt u reageren op dit programma? Stuur een e-mail naar: hemelsemodder@radiobloemendaal.nl.

Iedere maand wandelt theoloog en (lied)dichter Sytze de Vries met een gast een uur langs haar of zijn muzikale herinneringen en ervaringen. Zoals de vroegste muzikale herinnering, het zingen op school of in een koor, een lied dat sterk verbonden is met een droevig moment, maar ook muziek die blij maakt. De gasten worden uitgekozen op hun persoonlijke en vaak ook professionele betrokkenheid bij muziek, het kerklied, theater, geloof en kerk. Zo ontstaat een kleur- en klankrijk portret van de hoofdgast.

Terug naar het overzicht…